Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang được trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội, thành phố sẽ tiếp tục di dời các KCN ô nhiễm ra khỏi khu vực trung tâm, đồng thời chuyển đổi quỹ đất sau di dời để phát triển các công trình hạ tầng xã hội, không gian công cộng, giáo dục, y tế và các tiện ích đô thị thay vì tiếp tục phát triển công nghiệp.

Quy hoạch cũng đặt mục tiêu phát triển hệ thống công nghiệp theo hướng hiện đại và phân bố hợp lý hơn trên địa bàn. Sau năm 2030, Hà Nội dự kiến có 198 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 7.296 ha, gồm 73 cụm giữ nguyên quy mô, 71 cụm được mở rộng hoặc quy hoạch lại và 54 cụm công nghiệp mới được phát triển theo nhu cầu thực tiễn.

Bên cạnh việc di dời các KCN cũ, thành phố sẽ chuyển đổi các cụm công nghiệp nằm trong ranh giới dự án đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, đồng thời ưu tiên phát triển các cụm công nghiệp chuyên ngành gắn với các làng nghề truyền thống, góp phần bảo tồn nghề thủ công, nâng cao giá trị sản xuất và tạo việc làm tại địa phương.

Hình thành các cực công nghiệp mới

Theo định hướng quy hoạch, các KCN hiện hữu sau khi được nâng cấp, mở rộng cùng các KCN và cụm công nghiệp mới sẽ hình thành mạng lưới các cực tăng trưởng công nghiệp bao quanh khu vực đô thị trung tâm.

Định hướng phát triển các khu công nghiệp của Hà Nội tại quy hoạch tổng thể (nguồn: vnexpress.net)

Ở cực phía Bắc, khu vực Sóc Sơn - Đông Anh được định hướng trở thành vùng công nghiệp đầu mối quốc tế gắn với logistics và cảng hàng không. Bên cạnh các KCN đang hoạt động như Nội Bài, Sóc Sơn, Đông Anh, Quang Minh và Thăng Long, Hà Nội dự kiến phát triển thêm KCN Tiến Thắng cùng quỹ đất dự trữ hàng trăm hecta phục vụ phát triển công nghiệp trong tương lai.

Tại cực phía Tây Bắc, thành phố quy hoạch KCN mới Ba Vì với quy mô khoảng 310 ha, tạo động lực phát triển khu vực cửa ngõ phía Tây.

Ở cực phía Đông, Hà Nội định hướng phát triển vùng công nghiệp hỗ trợ gắn với xuất khẩu. Ngoài KCN Sài Đồng đang hoạt động, quy hoạch bổ sung KCN Phù Đổng với quy mô khoảng 370 ha.

Đối với cực phía Nam, nhiều KCN mới được dự kiến hình thành như Bắc Phú Xuyên, Phụng Hiệp II, Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội và Xuân Dương, tạo nền tảng phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ và chuỗi cung ứng sản xuất.

Xem thêm: Hà Nội đặt mục tiêu chuyển toàn bộ khu công nghiệp sang mô hình sinh thái trước năm 2045

Trong khi đó, cực phía Tây sẽ trở thành trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thử nghiệm sản phẩm mới. Ngoài các KCN công nghệ cao Hòa Lạc, Thạch Thất - Quốc Oai và Phú Nghĩa, thành phố còn định hướng phát triển KCN Phú Nghĩa II với quy mô khoảng 389 ha.

Tái cấu trúc công nghiệp gắn với phát triển đô thị bền vững

Việc tiếp tục di dời các KCN khỏi nội đô được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển Hà Nội theo mô hình đô thị xanh, thông minh và bền vững.

Thực tế, nhiều KCN được hình thành từ hàng chục năm trước như Minh Khai - Vĩnh Tuy, Thượng Đình, Cầu Diễn hay Phú Thị hiện đã nằm xen cài trong khu dân cư đông đúc, không còn phù hợp với tốc độ đô thị hóa và gây áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, môi trường cũng như chất lượng sống của người dân.

Theo định hướng mới, các cơ sở sản xuất sau khi di dời sẽ được bố trí tại các KCN tập trung ở khu vực ngoại thành hoặc các vùng phát triển mới, nơi có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hệ thống xử lý môi trường đạt tiêu chuẩn và thuận lợi cho hoạt động logistics.

Ảnh minh họa

Đáng chú ý, quỹ đất sau di dời sẽ được ưu tiên phát triển công viên, trường học, bệnh viện, không gian văn hóa, trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và các công trình hạ tầng xã hội thay vì phát triển thêm các khu nhà ở mật độ cao. 

Tuy nhiên, quá trình di dời cũng đặt ra nhiều thách thức về nguồn lực đầu tư, bố trí mặt bằng sản xuất mới và đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp không bị gián đoạn. Đồng thời, việc quản lý quỹ đất sau chuyển đổi cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh gia tăng áp lực dân số và hạ tầng.

Xem thêm: UDIC đầu tư gần 1.400 tỷ đồng phát triển cụm công nghiệp hơn 78ha tại Hà Nội

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô, quy hoạch được áp dụng trên toàn bộ địa giới hành chính Hà Nội với diện tích 3.359 km². Dân số Thủ đô dự báo đạt khoảng 15 triệu người vào năm 2035 và tối đa 19 triệu người vào năm 2065. Trong bối cảnh quy mô dân số tiếp tục gia tăng, việc di dời các KCN gây ô nhiễm và xây dựng các cực công nghiệp mới được xem là giải pháp quan trọng để Hà Nội cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng không gian sống trong tầm nhìn 100 năm.