Theo Financial Times ngày 20/10/2026, Nhật Bản đang đối mặt với nguy cơ cạn kiệt nguồn dự trữ yttrium, một kim loại đất hiếm quan trọng trong sản xuất công nghiệp. Trước tình hình này, Tokyo đã đề nghị Mỹ hỗ trợ thuyết phục Trung Quốc nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhằm ngăn chặn nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

Yttrium là kim loại chịu nhiệt được sử dụng để phủ bảo vệ động cơ, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất ô tô và động cơ máy bay phản lực. Ảnh: Buddhika Weerasinghe/Bloomberg/Financial Times.

Yttrium là kim loại có khả năng chịu nhiệt cao, được sử dụng trong lớp phủ bảo vệ động cơ ô tô, động cơ máy bay và các buồng khắc plasma phục vụ sản xuất chất bán dẫn. Đây cũng là nguyên liệu quan trọng đối với một số linh kiện do Nhật Bản sản xuất, cung cấp cho chuỗi công nghiệp quốc phòng của Mỹ.

Theo các quan chức chính phủ và lãnh đạo doanh nghiệp thương mại Nhật Bản, nếu Trung Quốc không điều chỉnh chính sách xuất khẩu hoặc các nước phương Tây không tìm được nguồn cung thay thế, tình trạng thiếu hụt yttrium có thể bắt đầu xuất hiện ngay từ cuối năm 2026.

Trung Quốc hiện giữ vị thế chi phối trong chuỗi cung ứng khai thác và chế biến đất hiếm toàn cầu. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Bắc Kinh thời gian qua đã làm gia tăng áp lực đối với những quốc gia phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu này, trong đó có Nhật Bản và Mỹ.

Đặc biệt, tình trạng khan hiếm yttrium đang trở thành một trong những khó khăn lớn nhất đối với các doanh nghiệp sản xuất vật liệu công nghiệp Nhật Bản. Theo dữ liệu đánh giá giá của Argus được Financial Times dẫn lại, giá yttrium oxide ngoài Trung Quốc đã tăng lên khoảng 1.150 USD/kg, cao gấp 179 lần so với hai năm trước. Trong khi đó, giá nguyên liệu này tại thị trường Trung Quốc chỉ khoảng 9 USD/kg.

Xem thêm: Infineon khánh thành nhà máy 1,4 tỷ USD tại Thái Lan, thúc đẩy phát triển ngành bán dẫn

Trước nguy cơ gián đoạn sản xuất, giới chức Nhật Bản và Mỹ đã tiến hành nhiều cuộc trao đổi nhằm tìm giải pháp tháo gỡ. Trong tháng 9/2026, đại diện Bộ Năng lượng Mỹ và Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản đã họp tại Washington trong khuôn khổ nhóm phản ứng nhanh về khoáng sản quan trọng.

Tại cuộc họp, phía Nhật Bản nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu yttrium, đồng thời kỳ vọng các doanh nghiệp Mỹ chịu ảnh hưởng sẽ cùng thúc đẩy Washington đưa vấn đề này vào chương trình làm việc với Bắc Kinh.

Mỹ cũng bày tỏ quan ngại rằng Trung Quốc chưa thực hiện đầy đủ các cam kết nới lỏng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm theo thỏa thuận đình chiến thương mại giữa hai nước. Theo một quan chức cấp cao của Mỹ, Trung Quốc mới đáp ứng khoảng hai phần ba các cam kết liên quan đến nguồn cung đất hiếm cho Mỹ, trong khi Nhật Bản chỉ được tiếp cận lượng nguyên liệu ở mức tối thiểu.

Những hạn chế về nguồn cung cũng tác động đến ngành hàng không. Theo Financial Times, Mỹ đã cảnh báo Trung Quốc về khả năng ngừng xuất khẩu động cơ máy bay phục vụ chương trình sản xuất máy bay thương mại C919 của Comac, trong bối cảnh hoạt động sản xuất động cơ chịu ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu yttrium.

Diễn biến trên cho thấy sự phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm đang trở thành thách thức lớn đối với các nền công nghiệp sản xuất tiên tiến, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô, hàng không, quốc phòng và bán dẫn. Việc bảo đảm nguồn nguyên liệu và đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng duy trì hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp.

Lược dịch từ Financial Times

Xem thêm: Samsung đầu tư 24 tỷ USD tại Việt Nam, Infineon rót 5,5 tỷ USD vào Malaysia