AI tái định hình ngành phim ngắn tỷ USD

Một đoàn phim làm việc tại Trung tâm video ngắn quốc tế Thượng Hải năm 2024 (nguồn: vietnamnet.vn)

Chỉ trong vài năm, phim ngắn trực tuyến (microdrama) đã trở thành hiện tượng của ngành giải trí Trung Quốc. Với định dạng video dọc dành cho điện thoại, mỗi tập chỉ kéo dài 60-90 giây nhưng sở hữu nhịp kể nhanh, nhiều tình tiết kịch tính như tình yêu, trả thù, "xuyên không" hay tranh chấp gia tộc. Không chỉ thống trị thị trường nội địa, dòng phim này còn nhanh chóng mở rộng sang Mỹ và nhiều quốc gia khác thông qua các nền tảng như ReelShort.

Quy mô thị trường phim ngắn Trung Quốc hiện đạt khoảng 14 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng mạnh. Tuy nhiên, động lực phát triển của ngành giờ đây không còn đến từ việc mở rộng các đoàn phim mà đến từ tốc độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Theo Nhật báo Nhân Dân, trong khoảng 100.000 bộ phim ngắn được phát hành trong quý I năm nay, 95% được sản xuất hoàn toàn bằng AI. Chỉ trong vòng một năm, tỷ lệ này đã tăng từ gần như bằng 0 lên mức áp đảo, cho thấy AI đang trở thành lực lượng sản xuất chính của ngành.

AI hiện tham gia gần như toàn bộ quy trình làm phim, từ xây dựng ý tưởng, viết kịch bản, tạo nhân vật, dựng bối cảnh đến xử lý hình ảnh và hậu kỳ. Đạo diễn Gao Qingge nhận định AI "đang thay đổi mọi thứ" bởi khả năng cắt giảm đáng kể chi phí sản xuất. Theo ông, một bộ phim sử dụng AI có thể tiết kiệm chi phí gấp 5-8 lần so với việc sử dụng diễn viên thật và ê-kíp truyền thống.

Xem thêm: Hải Phòng ứng dụng AI, xây dựng mô hình quản trị khu công nghiệp thông minh

Không chỉ giảm chi phí nhân sự, AI còn mang lại sự linh hoạt mà phương thức quay phim truyền thống khó đạt được. Nếu kịch bản yêu cầu trời nắng trong khi điều kiện thực tế là mưa, đoàn phim thông thường phải chờ đợi hoặc thay đổi lịch quay. Với AI, bối cảnh có thể được tạo ra ngay theo yêu cầu.

Trong các cảnh quay có kỹ xảo lớn, lợi thế của AI càng rõ rệt. Anina Net, diễn viên người Mỹ thường tham gia các dự án phim ngắn Trung Quốc, kể lại việc một đạo diễn muốn có 7 chiếc trực thăng cho cảnh quay nhưng ngân sách không cho phép. Cuối cùng, AI đã giải quyết bài toán này.

Xu hướng này không chỉ diễn ra tại Trung Quốc. Nhiều hãng phim và nền tảng phát trực tuyến trên thế giới cũng đang tăng tốc ứng dụng AI vào sản xuất nội dung nhằm rút ngắn thời gian và tối ưu chi phí, báo hiệu một cuộc chuyển đổi sâu rộng của ngành công nghiệp giải trí toàn cầu.

Tiết kiệm hàng tỷ USD nhưng đánh đổi bằng việc làm và những tranh cãi

Màn hình quay phim tại một xưởng phim ngắn ở Thượng Hải (nguồn: vnexpress.net)

Ở chiều ngược lại, sự bùng nổ của AI đang tạo ra cú sốc lớn đối với lực lượng lao động trong ngành điện ảnh.

Tại Trịnh Châu, nơi được mệnh danh là thủ đô phim ngắn của Trung Quốc, bức tranh sản xuất đã thay đổi rõ rệt. Phim trường Đại Trí rộng gần 18.600 m² với hơn 50 bối cảnh từng hoạt động hết công suất, nhưng đến cuối tháng trước chỉ còn bốn đoàn phim làm việc.

Theo quản lý phim trường Wu Hongbin, nếu vài tháng trước nơi đây có khoảng 15 đoàn phim cùng ghi hình thì hiện nay khối lượng công việc đã giảm 60-70%, trong đó AI là một trong những nguyên nhân chính.

Làn sóng tự động hóa cũng khiến nhiều diễn viên rơi vào tình trạng thiếu việc làm. Liu Yuan, 45 tuổi, người thường đảm nhận vai cha của các nam chính giàu có, cho biết trước đây lịch quay gần như kín cả năm. Tuy nhiên, từ đầu năm nay, nhiều nền tảng chuyển hướng sang sản xuất bằng AI khiến số lượng dự án sử dụng diễn viên thật giảm mạnh.

Không chỉ diễn viên, các vị trí như quay phim, hóa trang, thiết kế mỹ thuật, dựng bối cảnh hay hậu cần cũng chịu tác động khi nhiều công đoạn được AI đảm nhận.

Xem thêm: Từ số hóa đến ra quyết định: AI định hình xu hướng đầu tư công nghiệp 2026

Bên cạnh bài toán việc làm, AI còn làm dấy lên nhiều tranh cãi về bản quyền và quyền kiểm soát hình ảnh. Những lo ngại này ngày càng hiện hữu khi một số nền tảng bắt đầu xây dựng cơ sở dữ liệu tạo bản sao kỹ thuật số của diễn viên. Một số tác phẩm AI cũng từng bị gỡ bỏ vì sử dụng trái phép hình ảnh của người dùng để tạo nội dung, cho thấy các vấn đề pháp lý vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.

Để siết chặt quản lý, từ năm 2025, Trung Quốc yêu cầu tất cả nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn nhận diện rõ ràng. Song song với đó, cơ quan quản lý và các nền tảng cũng điều chỉnh cơ chế kiểm duyệt, chia sẻ doanh thu và khuyến khích phát triển những tác phẩm có chất lượng nội dung cao thay vì chỉ chạy theo số lượng.

Dù AI đang tạo ra áp lực rất lớn, nhiều chuyên gia cho rằng công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn con người. Trong khi doanh nghiệp có cơ hội tiết kiệm hàng tỷ USD chi phí và rút ngắn đáng kể thời gian sản xuất, thị trường cũng phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa đổi mới công nghệ, bảo vệ việc làm và gìn giữ giá trị sáng tạo của con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo