Làn sóng đầu tư AI  đang tạo ra sự phân hóa ngày càng rõ rệt giữa các nền kinh tế. Những quốc gia giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ và bán dẫn hưởng lợi từ dòng vốn đầu tư, trong khi phần lớn thế giới tiếp tục chịu sức ép từ giá năng lượng, lãi suất và những hạn chế về ngân sách.

Làn sóng đầu tư vào AI góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ ở một số quốc gia nhưng cũng đặt ra nhiều bài toán khó cho các quốc gia khác. Ảnh: Kinh tế tiêu dùng

Theo dự báo tháng 10/2026 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), kinh tế toàn cầu dự kiến tăng trưởng 3,1% trong năm 2026, giảm so với mức 3,5% của năm 2025. Đáng chú ý, chỉ 32 nền kinh tế đóng góp tới 95% mức tăng trưởng toàn cầu, giảm so với 54 nền kinh tế trong dự báo tháng 4.

Mỹ và các trung tâm bán dẫn châu Á hưởng lợi từ đầu tư AI

Tại Mỹ, dòng vốn đầu tư vào AI góp phần duy trì tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh chi phí sinh hoạt gia tăng. IMF dự báo GDP Mỹ tăng 2,3% trong năm 2026, không thay đổi so với ước tính hồi tháng 4. Quy mô ngành công nghệ cùng năng lực sản xuất năng lượng giúp Mỹ có lợi thế so với nhiều nền kinh tế khác.

Tuy nhiên, giá dầu tăng từ khoảng 70 USD lên 105 USD/thùng do xung đột Iran đang đẩy chi phí vận tải và sản xuất lên cao. Trong tháng 9/2026, giá tiêu dùng tại Mỹ tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, trong khi thâm hụt ngân sách được dự báo tương đương 8,5% GDP.

Tại châu Á, Hàn Quốc và Đài Loan nằm trong nhóm hưởng lợi rõ rệt từ nhu cầu chip phục vụ AI. IMF dự báo kinh tế Đài Loan tăng trưởng gần 11% trong năm 2026, mức cao nhất trong nhóm các nền kinh tế phát triển.

Đầu tư vào trung tâm dữ liệu, máy chủ và hạ tầng tính toán AI đang thúc đẩy nhu cầu đối với bộ xử lý, bộ nhớ và linh kiện bán dẫn tiên tiến. Các nền kinh tế có năng lực sản xuất công nghệ cao và vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng đang có lợi thế thu hút đơn hàng, vốn đầu tư và việc làm.

Bộ trưởng Tài chính Thái Lan Ekniti Nitithanprapas nhận định những nền kinh tế tham gia chuỗi giá trị AI sẽ có triển vọng tốt hơn, trong khi các quốc gia đứng ngoài chuỗi cung ứng này có nguy cơ tụt lại phía sau.

Xem thêm: Singapore dành hơn 45 triệu USD hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh AI

Nhiều nền kinh tế chịu sức ép từ năng lượng và nợ công

Trái ngược với nhóm hưởng lợi từ AI, nhiều quốc gia đang đối mặt với triển vọng tăng trưởng suy yếu do giá nhiên liệu và chi phí vay vốn gia tăng. IMF đã hạ dự báo tăng trưởng đối với gần một nửa số quốc gia được đánh giá trong báo cáo tháng 10.

Tại Canada, tăng trưởng năm 2026 được dự báo đạt 1,1%, giảm so với mức 1,5% đưa ra hồi tháng 4. Ở châu Âu, Pháp đối mặt với áp lực tài chính khi nợ chính phủ được dự báo đạt mức kỷ lục 118% GDP.

Trong khi đó, IMF dự báo kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 4,5% trong năm 2026 và giảm còn 4% vào năm 2027, trong bối cảnh thị trường bất động sản tiếp tục suy yếu và tỷ lệ thất nghiệp thanh niên ở mức cao.

Tại các quốc gia thu nhập thấp, giá nhiên liệu tăng đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất và đời sống. Ethiopia phải ưu tiên nguồn nhiên liệu hạn chế cho vận tải và nông nghiệp, trong khi Indonesia ghi nhận tình trạng thiếu nhiên liệu tại đảo Bali.

Pakistan cũng chịu áp lực lớn khi giá nhiên liệu tăng hơn 50% kể từ khi xung đột Iran bắt đầu. Chính phủ nước này đã triển khai các biện pháp tiết kiệm và hỗ trợ nhóm thu nhập thấp, nhưng không thể mở rộng trợ giá trên diện rộng do hạn chế ngân sách.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada Tiff Macklem cảnh báo giá năng lượng cao có thể tiếp tục đẩy chi phí hàng hóa tăng, khiến các ngân hàng trung ương gặp khó khăn trong việc kiểm soát lạm phát và điều chỉnh lãi suất.

Trong bối cảnh đó, làn sóng AI đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng nhưng lợi ích chủ yếu tập trung ở những nền kinh tế có năng lực công nghệ và vị trí thuận lợi trong chuỗi cung ứng. Khoảng cách tăng trưởng giữa nhóm quốc gia hưởng lợi từ AI và phần còn lại của thế giới vì vậy có nguy cơ tiếp tục gia tăng.

Lược dịch từ Bloomberg

Xem thêm: Thị trường đất công nghiệp phía Nam 'tăng nhiệt' nhờ làn sóng FDI công nghệ cao