Trong tám tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 770 tỷ USD, mức cao kỷ lục. Động lực đáng chú ý đến từ nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm điện tử, máy móc và hàng hóa liên quan đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu.

Theo số liệu được công bố, tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn tháng 1-8 đạt 375 tỷ USD. Trong đó, nhóm hàng điện tử dẫn đầu với kim ngạch 101 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu.

Bên cạnh sự gia tăng của nhu cầu công nghệ toàn cầu, Việt Nam cũng hưởng lợi từ xu hướng các doanh nghiệp dịch chuyển một phần hoạt động sản xuất ra khỏi Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng thương mại kéo dài.

Theo dữ liệu của Cục Thống kê Dân số Mỹ, trong nửa đầu năm, Việt Nam ghi nhận mức thặng dư thương mại với Mỹ lên tới 114 tỷ USD, cao nhất trong số các đối tác thương mại của nước này.

Phà vận chuyển xe cộ và hàng hóa tại cảng Cát Lái, TP.HCM vào ngày 6 tháng 4. Trong khi xuất khẩu của Việt Nam bùng nổ trong tám tháng đầu năm, nhập khẩu cũng tăng theo, khiến nước này rơi vào tình trạng thâm hụt thương mại. (nguồn: Nikkei)

Doanh nghiệp nước ngoài tiếp tục dẫn dắt xuất khẩu

Đà tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục có sự đóng góp lớn từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Trong tám tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu của các doanh nghiệp nước ngoài tăng 26,9% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp trong nước tăng 7,4%.

Sự chênh lệch này cho thấy vai trò ngày càng lớn của các tập đoàn và doanh nghiệp nước ngoài trong chuỗi sản xuất, xuất khẩu của Việt Nam. Trong bối cảnh đó, Chính phủ đang thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nhiều hình thức hợp tác nhằm tăng mức độ nội địa hóa sản xuất.

Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ của xuất khẩu, nhập khẩu cũng tăng mạnh. Trong tám tháng, Việt Nam nhập khẩu khoảng 395 tỷ USD hàng hóa, cao hơn 20,5 tỷ USD so với giá trị xuất khẩu.

Trung Quốc tiếp tục là nguồn cung nguyên liệu sản xuất lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 162 tỷ USD trong giai đoạn tháng 1-8. Sau Trung Quốc, các nguồn nhập khẩu chính của Việt Nam là Hàn Quốc và ASEAN.

Ở chiều ngược lại, Mỹ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu là ba thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

Sự phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc, cũng đặt hoạt động thương mại của Việt Nam trước những vấn đề liên quan đến xuất xứ hàng hóa.

Mỹ từng cáo buộc Việt Nam và một số quốc gia khác tiếp tay cho hoạt động chuyển tải hàng hóa của các doanh nghiệp Trung Quốc nhằm né thuế quan.

Tháng 7, các nhân viên hải quan Mỹ đã tổ chức hội thảo kéo dài 5 ngày tại Hà Nội về điều tra hoạt động chuyển tải hàng hóa. Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks khi đó cho rằng gian lận thương mại gây ra những tác động thực tế và cần được xử lý.

Xem thêm: Nắng nóng kỷ lục tại Đức mở cơ hội lớn cho các hãng điều hòa châu Á

Đến tháng 8, Bộ Ngoại giao cho biết Việt Nam đang xây dựng thể chế, nâng cao năng lực thực thi các khuôn khổ pháp lý và quy định nhằm ngăn chặn hành vi gian lận thương mại.

Tuy nhiên, không phải mọi hoạt động chuyển tải hàng hóa đều bất hợp pháp. Việc xác định tính hợp pháp còn phụ thuộc vào mức độ sản phẩm được thay đổi hoặc gia công tại nước thứ ba.

Chu kỳ công nghệ AI tiếp tục hỗ trợ triển vọng xuất khẩu

Triển vọng xuất khẩu của Việt Nam trong thời gian tới được đánh giá tiếp tục hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào công nghệ và trí tuệ nhân tạo.

Ông Adam Ahmad Samdin, chuyên gia kinh tế tại Oxford Economics, nhận định Việt Nam, với vai trò là một trung tâm sản xuất thiết bị điện tử và máy móc, có khả năng duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu nhờ chu kỳ công nghệ kéo dài, trong đó AI là một trong những động lực chính.

Bên cạnh đó, sự gia tăng mạnh của chi tiêu vốn trên toàn cầu vào năm 2027 cũng được kỳ vọng tạo thêm nhu cầu đối với các mặt hàng điện tử và máy móc.

Oxford Economics dự báo kinh tế Việt Nam có thể tăng trưởng 8,3% trong năm nay và 7,7% vào năm 2027. Hoạt động xuất khẩu thiết bị điện tử cùng dòng vốn đầu tư mạnh được đánh giá là những động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng.

Theo ông Adam Ahmad Samdin, tăng trưởng cũng có khả năng vượt dự báo nếu xuất khẩu tăng mạnh hơn kỳ vọng và đầu tư trong nước được thúc đẩy bởi các chương trình hỗ trợ đầu tư của Nhà nước.

Xem thêm: Tesla chuẩn bị gia nhập thị trường xe điện Việt Nam

Trong quý II, từ tháng 4 đến tháng 6, GDP Việt Nam tăng 8,4%, cao hơn mức 7,9% của quý trước.

Trong khi thương mại, đầu tư và sản xuất công nghệ tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% trong năm 2026.