Sau nhiều năm chịu tác động từ suy giảm đầu tư và bất ổn kinh tế, thị trường vốn Trung Quốc đang sôi động trở lại khi dòng tiền ồ ạt chảy vào các lĩnh vực được xem là "công nghiệp tương lai". Từ trí tuệ nhân tạo (AI), robot hình người, công nghệ lượng tử, hàng không vũ trụ đến công nghệ sinh học và giao diện não - máy, các startup công nghệ đang trở thành tâm điểm săn đón của các quỹ đầu tư mạo hiểm trong và ngoài nước.

Làn sóng này không chỉ phản ánh kỳ vọng về chu kỳ tăng trưởng mới của nền kinh tế Trung Quốc mà còn là bước đi chiến lược nhằm củng cố vị thế trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Vốn đầu tư mạo hiểm đổ mạnh vào các ngành công nghệ chiến lược

Một trong những dấu hiệu rõ nét nhất của cơn sốt đầu tư là sự xuất hiện liên tiếp của các thương vụ gọi vốn quy mô lớn trong các lĩnh vực được Bắc Kinh ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo (AI), robot hình người, công nghệ lượng tử, hàng không vũ trụ, công nghệ sinh học, bán dẫn, năng lượng hydro và giao diện não - máy.

SpaceX thực hiện niêm yết lần đầu ra công chúng (IPO) - sự kiện đáng chú ý nhất trong lịch sử thị trường vốn (nguồn: doanhnhan.baophapluat.vn)

Ngay sau khi SpaceX thực hiện niêm yết lần đầu ra công chúng (IPO), startup Tectonic Maritime Space Systems tại Thượng Hải đã nhanh chóng tổ chức vòng gọi vốn đầu tiên. Doanh nghiệp đặt mục tiêu phát triển dịch vụ phóng tên lửa từ biển và hướng tới trở thành doanh nghiệp dẫn đầu trong lĩnh vực vận tải không gian thương mại.

Dù mới thành lập vài tháng, Tectonic đặt kế hoạch huy động khoảng 3 tỷ nhân dân tệ trong 5 năm, đồng thời kỳ vọng đạt mức định giá 50 tỷ nhân dân tệ khi niêm yết vào năm 2032. Mức tăng trưởng kỳ vọng này cho thấy niềm tin rất lớn của các nhà đầu tư vào tiềm năng của ngành công nghiệp không gian.

Theo hãng tin Reuters, đây chỉ là một trong nhiều startup đang hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào các ngành "chiến lược mới nổi và công nghiệp tương lai" của Trung Quốc như AI, công nghệ lượng tử, robot, hàng không vũ trụ, công nghệ hạt nhân và giao diện não - máy.

Báo cáo của KPMG cho thấy hoạt động đầu tư mạo hiểm tại Trung Quốc đã phục hồi rõ rệt trong quý I/2026 sau thời gian dài trầm lắng. Dòng tiền chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, deep tech và không gian.

Hàng loạt thương vụ quy mô lớn đã được ghi nhận như Rokid huy động khoảng 2 tỷ USD để phát triển kính thực tế tăng cường và thiết bị AI; Earendil Labs gọi vốn gần 800 triệu USD cho nền tảng nghiên cứu thuốc bằng AI; trong khi iSpace thu hút hơn 720 triệu USD nhằm phát triển tên lửa thương mại.

Theo Hiệp hội Quản lý quỹ Trung Quốc, chỉ trong 5 tháng đầu năm, các quỹ đầu tư mạo hiểm đã đăng ký rót khoảng 154 tỷ nhân dân tệ, vượt tổng giá trị của cả năm trước. Giới đầu tư nhận định đây là tốc độ phục hồi mạnh nhất kể từ sau giai đoạn thị trường vốn suy giảm.

Không chỉ các quỹ nội địa bằng đồng nhân dân tệ, dòng vốn quốc tế cũng đang quay trở lại. Dữ liệu từ Preqin cho thấy nhiều quỹ đầu tư bằng USD đã được huy động trở lại, với quy mô vượt cả từng năm trong hai năm gần đây. Những tên tuổi như ZhenFund, Qiming Ventures hay Capital Today đều ghi nhận sự quan tâm gia tăng của các nhà đầu tư toàn cầu đối với lĩnh vực công nghệ Trung Quốc.

Theo các chuyên gia, cuộc cạnh tranh giữa các quỹ hiện rất quyết liệt. Nhiều startup chưa tạo ra doanh thu vẫn có thể huy động hàng tỷ nhân dân tệ ngay từ vòng gọi vốn đầu tiên. Không ít trường hợp nhà đầu tư đã đăng ký tham gia các vòng gọi vốn tiếp theo ngay khi vòng đầu còn chưa kết thúc, phản ánh tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) đang lan rộng trên thị trường.

Chính sách hậu thuẫn mạnh mẽ nhưng nguy cơ cũng gia tăng

Đằng sau làn sóng đầu tư là chiến lược dài hạn của Bắc Kinh nhằm tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng dựa vào đổi mới sáng tạo và công nghệ cao.

Trong Kế hoạch 5 năm mới, Trung Quốc xác định robot, hàng không vũ trụ, AI, công nghệ sinh học, năng lượng hydro, vật liệu mới và điện toán lượng tử là các ngành công nghiệp chiến lược có vai trò dẫn dắt tăng trưởng trong tương lai.

Nhằm thúc đẩy mục tiêu này, Chính phủ Trung Quốc liên tục triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như ưu đãi thuế, mở rộng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, xây dựng các khu công nghệ cao và thành lập nhiều quỹ đầu tư quy mô hàng chục đến hàng trăm tỷ nhân dân tệ.

Một bước đi đáng chú ý là việc ban hành cơ chế mới cho phép các doanh nghiệp thuộc nhóm "công nghiệp tương lai" được niêm yết trên thị trường chứng khoán trong nước ngay cả khi chưa tạo ra lợi nhuận hoặc doanh thu ổn định. Chính sách này được kỳ vọng sẽ giúp các startup công nghệ tiếp cận nguồn vốn dài hạn, rút ngắn thời gian thương mại hóa sản phẩm.

Tập đoàn công nghệ lớn như Huawei đang trở thành tâm điểm trong nỗ lực tự chủ công nghệ của Trung Quốc (nguồn: vneconomy.vn)

Bên cạnh nguồn lực từ Nhà nước, các tập đoàn công nghệ lớn như Huawei, Tencent, Alibaba và Xiaomi cũng gia tăng đầu tư cho nghiên cứu, đồng thời mở rộng hệ sinh thái AI, robot và bán dẫn nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng tốc độ tăng trưởng quá nóng của dòng vốn cũng kéo theo nhiều rủi ro. Việc định giá các startup liên tục được đẩy lên mức cao trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn chưa chứng minh được hiệu quả kinh doanh làm dấy lên lo ngại về khả năng hình thành bong bóng đầu tư.

Reuters nhận định cơn sốt gọi vốn hiện nay có thể mang lại cơ hội sinh lời rất lớn cho các quỹ đầu tư mạo hiểm nếu những doanh nghiệp công nghệ thành công. Song, trong trường hợp các kỳ vọng về thương mại hóa không đạt được như dự kiến, thị trường cũng có thể phải đối mặt với những đợt điều chỉnh mạnh.

Dẫu vậy, với sự hậu thuẫn từ chính sách quốc gia, nguồn vốn ngày càng dồi dào và sự tham gia trở lại của các nhà đầu tư quốc tế, Trung Quốc đang cho thấy quyết tâm xây dựng các ngành "công nghiệp tương lai" trở thành trụ cột tăng trưởng mới, đồng thời tạo lợi thế trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu kéo dài nhiều thập kỷ tới.