Trong bối cảnh quỹ đất công nghiệp ngày càng hạn hẹp và áp lực cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng lớn, TP.HCM đang triển khai chiến lược tái cấu trúc 17 khu chế xuất, khu công nghiệp hiện hữu theo hướng thông minh, sinh thái và công nghệ cao. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cấp nền sản xuất của thành phố, đồng thời mở ra dư địa tăng trưởng mới trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Chuyển đổi hơn 3.800 ha khu công nghiệp sang mô hình thế hệ mới

Ông Nguyễn Trung Tín - Phó trưởng Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA) phát biểu tại diễn đàn (nguồn: tuoitre.vn)

 Phát biểu tại Diễn đàn "Công nghiệp 4.0 và Chuỗi cung ứng thông minh - Động lực mới cho TP.HCM", ông Nguyễn Trung Tín, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Khu công nghiệp TP.HCM (HEPZA), cho biết thành phố đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới toàn diện mô hình phát triển công nghiệp. Nhiều khu công nghiệp được hình thành từ hàng chục năm trước đã hoàn thành sứ mệnh thu hút đầu tư và tạo việc làm, song đang bộc lộ những hạn chế về công nghệ, năng suất và khả năng thích ứng với xu hướng sản xuất mới. Vì vậy, việc tiếp tục phát triển theo mô hình cũ không còn phù hợp.

 Trong lộ trình mới, TP.HCM sẽ tái cấu trúc hơn 3.800 ha đất công nghiệp theo hướng ứng dụng mạnh các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), tự động hóa và quản trị số. Mục tiêu là xây dựng các khu công nghiệp thông minh, khu công nghiệp sinh thái và các tổ hợp công nghiệp đa chức năng có khả năng kết nối sâu với chuỗi cung ứng toàn cầu.

 Hiện hệ thống 17 khu chế xuất, khu công nghiệp của TP.HCM có tỷ lệ lấp đầy khoảng 80%, thu hút hơn 5.300 dự án với tổng vốn đầu tư gần 80 tỷ USD và tạo việc làm cho khoảng 920.000 lao động. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thành phố hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới.

 Bên cạnh việc nâng cấp các khu hiện hữu, TP.HCM cũng ưu tiên thu hút các ngành có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, điện tử, công nghệ sinh học, thiết bị y tế, tự động hóa, logistics hiện đại và công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao nhằm từng bước thay thế các ngành thâm dụng lao động.

 Hình thành tam giác công nghiệp - logistics - công nghệ của vùng kinh tế phía Nam

TP.HCM còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp liên kết quy mô lớn trên cơ sở phát huy lợi thế của TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (nguồn: Internet)

Theo định hướng của HEPZA, TP.HCM sẽ giữ vai trò trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và điều hành chuỗi cung ứng. Bình Dương phát triển thành trung tâm sản xuất thông minh, công nghiệp công nghệ cao và logistics nội địa, trong khi Bà Rịa - Vũng Tàu đảm nhận vai trò trung tâm cảng biển, logistics quốc tế, năng lượng và kinh tế biển.

Sự kết nối này được kỳ vọng hình thành "tam giác công nghiệp - logistics - công nghệ", tạo chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất, lưu kho, vận chuyển đến xuất khẩu hàng hóa.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng hạ tầng giao thông và logistics vẫn là điểm nghẽn lớn đối với sự phát triển của khu công nghiệp TP.HCM. Kết nối giữa khu công nghiệp với cảng biển, sân bay và các trung tâm logistics còn thiếu đồng bộ, làm gia tăng chi phí vận chuyển và giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Để giải quyết bài toán này, thành phố đang đẩy nhanh hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược như Vành đai 3, Metro số 2, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, các tuyến giao thông liên vùng và khu thương mại tự do (FTZ). Đồng thời, TP.HCM cũng nghiên cứu tổ chức lại mạng lưới logistics theo hướng hiện đại, tích hợp công nghệ số và kết nối đa phương thức.

Năng lực cạnh tranh của một khu công nghiệp trong tương lai sẽ được quyết định bởi chất lượng hạ tầng số, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn ESG, tính minh bạch dữ liệu và mức độ tham gia vào hệ sinh thái sản xuất xanh. Vì vậy, cuộc tái cấu trúc 17 khu công nghiệp hiện nay không đơn thuần là nâng cấp hạ tầng mà là bước chuyển đổi chiến lược để TP.HCM xây dựng nền công nghiệp thế hệ mới, có khả năng cạnh tranh ở quy mô khu vực và toàn cầu.