​

1. Chất thải công nghiệp là gì?

Theo khoản 12 Điều 3 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, chất thải công nghiệp là chất thải phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, bao gồm:

• Chất thải nguy hại: Có tính độc hại, dễ cháy nổ, ăn mòn, phóng xạ hoặc gây ô nhiễm nghiêm trọng.

• Chất thải công nghiệp phải kiểm soát: Chưa thuộc nhóm nguy hại nhưng cần được giám sát, quản lý chặt chẽ.

• Chất thải rắn công nghiệp thông thường: Phát sinh phổ biến trong sản xuất như giấy, nhựa, kim loại, gỗ, phế liệu…

Có thể hiểu một cách tổng quát, chất thải công nghiệp là toàn bộ chất thải xuất hiện trong quá trình sản xuất và dịch vụ công nghiệp, nếu không được xử lý đúng cách sẽ gây tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

2. Phân loại chất thải công nghiệp

Việc phân loại chất thải công nghiệp đóng vai trò then chốt trong công tác quản lý và xử lý, giúp lựa chọn đúng công nghệ xử lý, tuân thủ quy định pháp luật và giảm thiểu tác động môi trường.

2.1. Phân loại theo trạng thái vật lý

• Chất thải rắn công nghiệp
  Là các vật liệu ở dạng rắn hoặc bùn thải phát sinh trong quá trình sản xuất, xây dựng và chế biến công nghiệp như: kim loại phế liệu, nhựa, cao su, gạch đá, tro xỉ, bùn thải…
• Chất thải lỏng (nước thải công nghiệp)
  Bao gồm nước thải từ các công đoạn sản xuất, nước rửa thiết bị, dung môi hóa chất, dầu mỡ công nghiệp, nước làm mát… Đây là nhóm chất thải có khả năng lan truyền nhanh và tác động trực tiếp đến môi trường nước.
• Chất thải khí
  Phát sinh từ quá trình đốt nhiên liệu, lò hơi, lò nung hoặc các phản ứng hóa học, bao gồm bụi, khí độc, khí axit và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs).

2.2. Phân loại theo tính chất nguy hại

• Chất thải nguy hại: Chứa các thành phần độc hại, dễ cháy, dễ nổ, ăn mòn hoặc phóng xạ, cần được xử lý theo quy trình nghiêm ngặt.

• Chất thải phải kiểm soát: Chưa đến mức nguy hại nhưng cần giám sát chặt chẽ trong quá trình lưu giữ và xử lý.

• Chất thải rắn công nghiệp thông thường: Có thể tái chế, tái sử dụng hoặc xử lý bằng các biện pháp thông thường.

3. Các phương pháp xử lý chất thải công nghiệp phổ biến hiện nay

3.1. Xử lý chất thải rắn công nghiệp

Doanh nghiệp phát sinh chất thải có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các bước quản lý:

• Phân loại tại nguồn theo nhóm: tái sử dụng/tái chế; sử dụng làm vật liệu xây dựng; và nhóm bắt buộc xử lý.

• Lưu giữ an toàn tại khu vực có mái che, nền chống thấm, tránh phát tán ô nhiễm.

• Chuyển giao và xử lý thông qua đơn vị có chức năng được cấp phép.

Tương ứng với từng nhóm chất thải, hướng xử lý được áp dụng như:

• Tái sử dụng, tái chế làm đầu vào cho các ngành công nghiệp phụ trợ

• Sử dụng làm vật liệu san lấp, xây dựng hạ tầng

• Thiêu đốt hoặc chôn lấp an toàn đối với chất thải không thể tái chế

3.2. Xử lý nước thải công nghiệp

Các khu công nghiệp, cụm công nghiệp hiện nay đều bắt buộc phải đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung. Doanh nghiệp thứ cấp phải thực hiện tiền xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn đầu vào trước khi xả về hệ thống chung.

Hệ thống xử lý nước thải công nghiệp thường kết hợp nhiều phương pháp:

• Cơ học: lắng, lọc, tách cặn

• Hóa lý: trung hòa axit – bazơ, kết tủa kim loại nặng

• Sinh học: sử dụng vi sinh vật phân hủy chất hữu cơ

Nước thải đầu ra phải đáp ứng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp (QCVN 40:2025/BTNMT) trước khi xả ra môi trường.

3.3. Xử lý khí thải công nghiệp

Khí thải công nghiệp được kiểm soát nghiêm ngặt do ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng.

Một số công nghệ xử lý phổ biến gồm:

• Lọc bụi tĩnh điện (ESP) và lọc túi vải: Loại bỏ bụi mịn, tro bay với hiệu suất cao.

• Hấp thụ và hấp phụ khí độc: Dùng dung dịch kiềm để xử lý khí axit; sử dụng than hoạt tính để khử mùi và VOCs.

• Công nghệ SCR khử NOx: Chuyển hóa NOx thành khí nitơ và hơi nước thông qua xúc tác.

• Đốt nhiệt và xúc tác nhiệt: Áp dụng với khí thải có nồng độ hợp chất hữu cơ cao, kết hợp thu hồi nhiệt.

4. Vai trò của việc xử lý chất thải công nghiệp

Xử lý chất thải công nghiệp đúng cách mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Bảo vệ môi trường: Giảm ô nhiễm đất, nước và không khí.

• Bảo vệ sức khỏe cộng đồng: Hạn chế rủi ro bệnh tật do tiếp xúc với hóa chất độc hại.

• Tuân thủ pháp luật: Tránh các rủi ro xử phạt hành chính và đình chỉ hoạt động.

• Nâng cao uy tín doanh nghiệp: Góp phần xây dựng hình ảnh phát triển bền vững, có trách nhiệm xã hội.

Chất thải công nghiệp là hệ quả tất yếu của quá trình công nghiệp hóa, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phân loại và xử lý đúng cách. Việc áp dụng các công nghệ xử lý phù hợp, tuân thủ quy chuẩn môi trường không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái mà còn khẳng định trách nhiệm và năng lực quản trị bền vững của doanh nghiệp trong các khu công nghiệp hiện đại.